Karşılıksız Çek: Hukuki ve Cezai Süreç

Çekin bankaya ibraz edildiğinde karşılığının bulunmaması, alacaklı açısından hem hukuki hem de cezai sonuçlar doğurur. Karşılıksız çek, ticari hayatta sıkça karşılaşılan ve birden çok yola başvurmayı gerektirebilen bir durumdur.

Karşılıksızdır işlemi

Çek, vadesinde bankaya ibraz edildiğinde hesapta yeterli karşılık yoksa, hamilin talebiyle banka “karşılıksızdır” işlemi yapar. Bu işlem, çek arkasına kaydedilir ve hem hukuki takibin hem de cezai sürecin temel belgesidir. Bankanın ödemekle yükümlü olduğu yasal asgari tutar varsa, bu tutar hamile ödenir.

Hukuki takip yolları

Çek bir kambiyo senedi olduğundan, alacaklı kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlatabilir. Bu takip yolu, alacaklıya hızlı ve güçlü bir tahsil imkânı sağlar. Çek hamili, çeki düzenleyene (keşideciye) ve cirantalara başvurabilir. Süresinde ibraz edilmeyen çeklerde başvuru hakları sınırlanabilir; bu nedenle ibraz süreleri önemlidir.

Cezai süreç ve çek düzenleme yasağı

Karşılıksız çek keşide etmek, belirli koşullarda cezai sonuç doğurur. Hamilin şikâyeti üzerine, çek hesabı sahibi hakkında yargılama yapılır ve adli para cezası ile çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı gündeme gelebilir. Şikâyet, çekin karşılıksız olduğunun öğrenildiği tarihten itibaren kanuni süre içinde yapılmalıdır.

Etkin pişmanlık

Karşılıksız çek nedeniyle yargılanan kişi, çek bedelinin karşılıksız kalan kısmını faiziyle birlikte öderse, davanın aşamasına göre dava düşebilir veya yasak kaldırılabilir. Bu nedenle borcun ödenip ödenmediği, sürecin sonucu açısından belirleyicidir.

Alacaklının izlemesi gereken adımlar

1. Çeki süresinde bankaya ibraz etmek,
2. Karşılıksızdır işlemini yaptırmak,
3. Kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlatmak,
4. Koşulları varsa süresi içinde cezai şikâyette bulunmak.

Karşılıksız çek nedeniyle alacağınızın tahsili sürecine ilişkin değerlendirme için ticaret hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.