Deneme Süreli İş Sözleşmesi

Deneme süreli iş sözleşmesi, işçi ile işverenin birbirlerini tanımaları ve işin uygunluğunu değerlendirmeleri amacıyla yapılan geçici nitelikte bir iş sözleşmesidir. 4857 sayılı İş Kanunu’nda düzenlenen bu sözleşme türü, hem işverene hem de işçiye belirli bir süre içinde iş ilişkisini sonlandırma imkânı tanır. Deneme süresinin usulüne uygun kullanılması, tarafların haklarını korur.

Deneme süresinin şartları

Deneme süreli iş sözleşmesi, yazılı veya sözlü olarak kurulabilir; ancak sürenin ve koşulların açıkça belirlenmesi önerilir. Kanuna göre:

• Belirsiz süreli iş sözleşmelerinde deneme süresi en fazla iki aydır,
• Belirli süreli iş sözleşmelerinde deneme süresi, sözleşme süresinin dörtte birine kadar olabilir; ancak en fazla altı aydır.

Deneme süresi, toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmesi ile kısaltılamaz; kanunun öngördüğü üst sınır aşılamaz.

Tarafların fesih hakları

Deneme süresi içinde taraflar, iş sözleşmesini bildirim süresine ve tazminata gerek olmaksızın feshedebilir. Bu, deneme süresinin en önemli özelliğidir. İşveren veya işçi, gerekçe göstermeksizin iş ilişkisini sonlandırabilir. Ancak fesih, kötü niyetle veya ayrımcılık amacıyla yapılırsa, işçi işe iade veya tazminat talep edebilir.

Deneme süresinde işçinin hakları

Deneme süresinde çalışan işçi de normal işçi gibi temel haklara sahiptir:

• Ücret, sigorta primleri ve yıllık izin hakları,
• İş kazası ve meslek hastalığı kapsamındaki koruma,
• Mobbing ve ayrımcılığa karşı koruma.

Deneme süresi, işçinin haklarından yoksun bırakılması için kullanılamaz. İşçi, deneme süresinde de iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinden yararlanır.

Deneme süresinin sona ermesi

Deneme süresi sonunda taraflardan biri fesih bildiriminde bulunmazsa, iş sözleşmesi belirsiz süreli olarak devam eder. Bu durumda artık bildirim süreleri ve kıdem tazminatı gibi genel hükümler uygulanır. Deneme süresinin dolması, iş ilişkisinin kesinleştiği anlamına gelir.

Uyuşmazlık hâlinde başvurulacak yollar

Deneme süresinde haksız fesih, mobbing veya ücret ödenmemesi gibi durumlarda işçi, iş mahkemesine başvurabilir. İşe iade davası, belirli şartlar altında açılabilir. Arabuluculuk, iş uyuşmazlıklarında zorunlu ön adım olarak öngörülmüştür.

Deneme süreli iş sözleşmesi ve fesih süreçleri hakkında iş hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.