Kıdem Tazminatı ve Kıdem Tazminatını Alma Şartları

Kıdem tazminatı, işçinin aynı işverene bağlı olarak belirli süre çalışması karşılığında iş sözleşmesi sona erdiğinde hak kazandığı parasal bir alacaktır. 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesinde düzenlenen kıdem tazminatı, işçinin emek birikiminin korunmasını amaçlar. Kıdem tazminatına hak kazanma koşullarının doğru değerlendirilmesi, işçi ve işveren uyuşmazlıklarında sık tartışılan konulardan biridir.

Kıdem tazminatına hak kazanma şartları

Kıdem tazminatına hak kazanmak için şu koşulların bir arada bulunması gerekir:

1. En az bir yıl aynı işverene bağlı çalışılmış olması,
2. İş sözleşmesinin kanunda sayılan hâllerden biriyle sona ermesi,
3. İşçinin kıdem tazminatından feragat etmemiş olması.

Bir yıldan az süren çalışmalarda kıdem tazminatı hakkı doğmaz. Süre hesabında aralıksız çalışma esas alınır; farklı işverenlerde geçen süreler birleştirilmez.

Kıdem tazminatı hakkı doğuran fesih hâlleri

Kıdem tazminatına hak kazandıran fesih sebepleri şunlardır:

• İşverenin haklı nedenle derhâl fesih hakkı olmaksızın feshi (işçinin istifası dahil),
• Emeklilik (yaş haddi veya prim günü),
• Erkek işçinin askerlik sebebiyle ayrılması,
• Kadın işçinin evlilik nedeniyle bir yıl içinde ayrılması,
• İşçinin ölümü (mirasçılara ödenir),
• Belirsiz süreli sözleşmede işverenin feshi (haklı neden dışında).

İşverenin haklı fesih hâlinde (devamsızlık, hırsızlık vb.) işçi kıdem tazminatı alamaz.

Hesaplama yöntemi

Kıdem tazminatı, işçinin son brüt ücreti esas alınarak hesaplanır. Her tam yıl için 30 günlük brüt ücret tutarında tazminat ödenir. Artan süreler orantılı olarak eklenir. Örneğin beş yıl çalışan bir işçi, 5 × 30 = 150 günlük brüt ücret tutarında kıdem tazminatı alır. Ancak kıdem tazminatı tavanı her altı ayda bir güncellenir; hesaplanan tutar tavanı aşarsa tavan uygulanır.

Kıdem tazminatı alınamayan hâller

Aşağıdaki durumlarda kıdem tazminatı hakkı doğmaz veya kaybedilir:

• Bir yıldan az çalışma,
• İşverenin haklı nedenle derhâl feshi,
• İşçinin kıdem tazminatından yazılı feragat etmesi (belirli koşullarda),
• 506 sayılı Kanun kapsamında emeklilik hâlinde belirli istisnalar.

Feragat, işçinin açık ve yazılı iradesiyle yapılmalıdır; aksi hâlde geçersiz sayılabilir.

Alacak davası ve zamanaşımı

Kıdem tazminatı ödenmezse işçi, iş mahkemesinde alacak davası açabilir. Kıdem tazminatı alacağında zamanaşımı süresi beş yıldır; fesih tarihinden itibaren işler. Dava açılmadan önce arabuluculuk zorunluluğu da dikkate alınmalıdır.

Kıdem tazminatı hesaplaması ve hak kazanma koşulları hakkında iş hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.