İş Sözleşmesinin Fesih Nedenleri

İş sözleşmesinin feshi, sözleşmeyi sona erdiren tek taraflı bir irade beyanıdır. İş hukukunda feshin türü; tazminat hakları, işe iade imkânı ve sürecin sonuçları açısından belirleyicidir. Bu nedenle “haklı neden”, “geçerli neden” ve “bildirimli fesih” kavramlarının ayırt edilmesi önemlidir.

Bildirimli (süreli) fesih

Belirsiz süreli iş sözleşmesi, kıdeme göre belirlenen bildirim sürelerine uyularak feshedilebilir. Bu süreler 2 ila 8 hafta arasında değişir. Bildirim süresine uymayan taraf, ihbar tazminatı öder. İş güvencesi kapsamındaki işçilerin bildirimli feshinde işverenin ayrıca geçerli bir sebep göstermesi gerekir.

Geçerli nedenle fesih

İş güvencesi kapsamındaki işçilerin feshinde işveren; işçinin yeterliliğinden, davranışlarından ya da işletmenin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebep göstermek zorundadır. Örneğin:

• İşçinin performans düşüklüğü veya uyum sorunları,
• Sık sık ve haklılığı kanıtlanamayan devamsızlıklar,
• Ekonomik nedenlerle iş hacminin daralması, yeniden yapılanma.

Geçerli sebep gösterilmeden yapılan fesih, işe iade davasına konu olabilir.

Haklı nedenle (derhal) fesih

Haklı neden, sözleşmeyi sürdürmeyi taraflardan biri için çekilmez kılan ağır durumlardır. Bu hâlde bildirim süresi beklenmeden derhal fesih mümkündür.

İşveren açısından haklı nedenler (İş Kanunu m. 25): sağlık sebepleri, ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık (hırsızlık, güveni kötüye kullanma, işverene hakaret gibi), zorlayıcı sebepler ve işçinin gözaltı/tutukluluğunun belirli süreyi aşması.

İşçi açısından haklı nedenler (İş Kanunu m. 24): ücretin ödenmemesi, sağlığı tehdit eden çalışma koşulları, işverenin işçiye veya ailesine yönelik ağır davranışları, mobbing gibi durumlar.

Hak düşürücü süre

Ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılığa dayanan haklı nedenle fesih hakkı, olayı öğrenmeden itibaren altı iş günü ve her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır. Süre kaçırılırsa fesih haksız hâle gelebilir.

Feshin sonuçları

Feshin türüne göre kıdem ve ihbar tazminatı, işe iade ve diğer alacaklar farklılık gösterir. İşçinin haklı feshi kıdeme hak kazandırırken, işçinin ahlaka aykırı davranışı nedeniyle işverenin haklı feshi kıdem tazminatı hakkını ortadan kaldırabilir.

Feshin niteliğinin doğru değerlendirilmesi için iş hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.